Levensverhalen

CODA Felix van Dijk

Hoi, ik ben Felix van Dijk en ben 36 jaar en kind van dove ouders. Sinds een half jaar weet ik dat ik een CODA ben (child of deaf adults). Ik kwam er achter doordat ik enige zaken voor mijn moeder moest regelen bij BDDS (Bureau Dienstverlening Doven en Slechthorenden) waar iemand mij attendeerde op een artikel over CODA kinderen, dat 10 jaar geleden geschreven is. In eerste instantie voelde ik mij er een beetje vreemd onder omdat ik er nooit van gehoord had en mijn ouders ook niet.

Toen ik het artikel las herkende ik enorm veel van de verhalen van andere CODA’s omdat die veel overeenkomen met mijn leven. Bijvoorbeeld, toen ik ongeveer 4 jaar oud was kregen wij een telefoon en konden mijn ouders met onze hulp (mijn broer en mijn zusje) via die telefoon communiceren met de  buitenwereld. Dit betekende voor ons contact met dokter, tandarts, verzekering etc.
Een behoorlijke verantwoordelijkheid dus want mijn ouders konden niet horen wat wij aan de telefoon zeiden, dus dit moest wel goed gebeuren. Een ander voorbeeld is wanneer we in een winkel bij de kassa stonden en de juffrouw aan de kassa vroeg om wisselgeld dan moesten wij het vaak vertalen omdat mijn ouders de caissière of de caissière mijn ouders niet begrepen. Zo zijn er tal van voorbeelden te noemen. Wat ik hiermee wil aangeven is dat je als kind van dove ouders je ouders als kinderen ervaart, want je moet vaak voor hun zorgen als het gaat om communicatie en dingen regelen. Dit zorgt voor een vroege zelfstandigheid maar ook op jonge leeftijd grote verantwoording. Goed voor later maar niet altijd prettig als je jong bent. Ik weet nog als ze me iets vroegen, dat ik wel eens dacht:  “nee hè, weer wat regelen”. Wat ik ook vaak hoorde was, wij zijn doof en worden altijd achter gesteld (wat ook zo is) alleen wij konden daar niks aan doen en je voelt je toch schuldig!

Mijn moeder komt uit Aruba en sinds haar 7e is ze al in Nederland omdat ze gebarentaal moest leren. Wat ik zo enorm in haar bewonder is dat zij als klein doof negroïde meisje (in die tijd) de grote oversteek heeft gemaakt en bij een pleeggezin werd ondergebracht, in een totaal vreemde wereld. Mijn moeder is iemand die zich niet door haar doofheid wil laten belemmeren, maar ze heeft natuurlijk wel te maken met belemmeringen omdat bijvoorbeeld niet alle beroepen voor haar mogelijk zijn. Toch heeft ze er wel altijd iets van gemaakt en was ze altijd aan het werk. In haar werk kon je haar niet negeren als horende want ze spreekt je gewoon aan en ze zorgt dat ze contact heeft. Mensen die niet bekend zijn met doven weten vaak niet hoe ze hiermee overweg moeten gaan en negeren ze dus…

Mijn moeder staat dus ondanks haar doof zijn positief in het leven.

Wanneer wij als kind op de dovenclub in Groningen kwamen werden we direct opgenomen als één van het geheel en dat was fijn. Doven zijn directer in het uiten van wat ze vinden. Er is minder etiquette, meer mens dus en dat spreekt mij enorm aan.
Wat ik mij achteraf ook realiseer is dat ik mij wel eens geschaamd heb, omdat ik met een groep doven op vakantie was bijvoorbeeld en dat er een dove persoon bij was met een enorm zware stem. Als hij zei van “hé” dan hoorde je dat voor je gevoel een kilometer verderop nog en dan zag je mensen kijken van “wat heeft die nou..” Nu ben ik er trots op dat ik met doven kan communiceren en nogmaals dat vind ik prettiger dan met horenden.

Wat ik als kind van dove ouders enorm heb gemist is ondersteuning krijgen bij studie en beroepskeuze. Natuurlijk werd er gezegd dat school belangrijk is en dat je het beste dokter of piloot kon worden. Maar nuance in dingen die gezegd worden zijn er niet, voorbeeld was er niet en de motivatie waarom ik het e.e.a. zou moeten doen ook niet, immers ze hebben het zelf niet ervaren, spijtig genoeg. Maar voor mij wel funest (misschien is dit alleen mijn ervaring) en dus kwam er in eerste instantie van school dus niet veel terecht. Uiteindelijk gelukkig wel.

In het artikel waar ik in het begin over vertelde stond ook dat CODA kinderen vaak als leraar of lerares aan het werk gaan daar ze communicatief vaardig zijn en altijd zaken hebben moeten herhalen (engelen geduld dus..), dit is een pré voor het lesgeven.
Nadat ik allerlei baantjes had gehad kwam ik in het verkoopvak terecht. Daarna werkte ik als zelfstandige bij een heftruckopleidingscentrum. Ik merkte dat ik naast verkoop lesgeven enorm leuk vond om te doen. Maar vooral de mensen die je tegen komt en de diversiteit trok mij aan. De kick was voor mij altijd weer om iedereen op één lijn te krijgen, immers de mensen werden door hun baas gestuurd terwijl ze soms 25 jaar ervaring op de heftruck hadden. Dus niet gemotiveerde mensen heb ik vaak gezien. Aan het eind van de dag gingen ze met een lach weg.  Achteraf gezien merk ik dus hoe belangrijk mijn jeugd hiervoor is geweest want als mensen binnenkwamen keek ik direct naar hun non-verbale gedrag en wist direct hoe het ervoor stond. Daar ging ik tijdens de les dusdanig mee om dat ik ze toch in de juiste stemming kreeg. Als kind van dove ouders ben je meer alert op non-verbale communicatie, omdat je let op gebaren en expressie om doven te kunnen begrijpen. Het heeft dus ook voordelen.

Een aantal jaren geleden dacht ik bij mij zelf (terwijl ik in het internet vak zat) er moet toch iets te doen zijn voor doven op het internet, iets met tv en gebaren. Een half jaar geleden heb ik daadwerkelijk de stap gemaakt samen met vrienden en familie met doventv.nl en we hebben tijdens de avonduren veel gewerkt en ben daar zeer blij mee temeer we met verschillende organisaties contact hebben en merk hoeveel behoefte er is aan actuele informatie maar vooral begrijpbare informatie. Natuurlijk staat er informatie op het internet voor doven maar wat mij betreft veel te gefragmenteerd en te weinig interactief. Niet dat wij denken dat wij het beter kunnen maar we probeer er wel iets aan bij te dragen zodat wij onze dove en slechthorende medelanders van nuttige informatie kunnen voorzien. Hierbij vinden wij het belangrijk om doven en slechthorenden mede zelf aan te laten geven waarover zij over geïnformeerd willen worden en waar opnames over gemaakt zouden moeten worden.

Nou ik hoop dat ik met mijn verhaal andere CODA's ertoe kan bewegen om meer bekendheid hieraan te geven en informatie te kunnen delen. Ik nodig andere CODA‘s dus ook uit om hun ervaringen te mailen naar www.info@doventv.nl.

Vriendelijke groeten,


Felix van Dijk.